Bánh gai
Bánh gai là đặc sản trứ danh của Ninh Giang và Tứ Trụ, có lớp vỏ màu đen bóng từ lá gai giã nhuyễn với bột nếp, dẻo dai và thơm mùi lá. Bên trong là nhân đậu xanh, dừa, mỡ phần và mứt bí ngọt béo, còn bên ngoài được rắc mè và gói trong lá chuối khô.
- Độ khó
- Khó
- Chuẩn bị
- 2 giờ
- Nấu nướng
- 1 giờ
- Chờ ủ hoặc làm lạnh
- 4 giờ
- Tổng thời gian
- 7 giờ
- Cách làm
- Hấp

Nguyên liệu
Vỏ bánh lá gai
Nhân bánh
Rắc mặt
Lá gói
Các bước thực hiện
Bước 1
Vo 200 g đậu xanh cà vỏ cho sạch rồi ngâm ngập nước khoảng ba tiếng. Đậu ngâm mềm sẽ chín nhanh và cho nhân mịn. Đậu đạt khi hạt trương to, bóp giữa ngón tay vỡ ra dễ dàng.
Bước 2
Cho 200 g lá gai đã luộc chín và vắt ráo vào máy xay cùng 40 g nước, xay thật nhuyễn. Lá gai càng mịn thì vỏ bánh càng mượt và không lấm tấm xơ lá. Lá đạt khi thành khối bột sệt màu xanh đen, xoa giữa hai ngón tay không còn thấy sợi.
Bước 3
Đổ lá gai xay vào chảo cùng 250 g đường và 40 g mạch nha, sên ở lửa nhỏ khoảng mười phút và đảo liên tục. Đường và mạch nha quyện vào lá giúp vỏ bánh bóng, dẻo và không bị chua. Hỗn hợp đạt khi đặc sánh, đen bóng và kéo lên thấy sợi dẻo.
Bước 4
Để lá gai sên ấm tay rồi trộn với 500 g bột nếp, nhồi mạnh tay khoảng mười phút, bọc kín và để nghỉ khoảng 30 phút. Nhồi kỹ làm bột nếp ngấm đều màu lá và đủ dẻo để bọc nhân. Bột đạt khi đồng màu đen tuyền, mịn và không dính tay.
Bước 5
Hấp đậu đã ngâm khoảng 25 phút đến khi chín bở rồi tán nhuyễn. Đậu hấp khô cho nhân bùi, sên nhanh và đứng viên. Đậu đạt khi tán ra mịn đều, không còn hạt cứng.
Bước 6
Sên đậu nhuyễn với 100 g đường ở lửa nhỏ đến khi gần khô, tắt bếp rồi trộn 100 g dừa nạo, 80 g mỡ heo và 50 g mứt bí thái hạt lựu vào, chia thành mười bốn viên. Mỡ và mứt bí cho nhân béo ngậy, ngọt dịu theo đúng kiểu bánh gai truyền thống. Viên nhân đạt khi tròn chắc và mỡ, mứt phân bố đều trong nhân.
Bước 7
Cắt 300 g lá chuối khô thành miếng vuông, lau sạch rồi phết một lớp vừa đủ dùng dầu ăn mỏng lên mặt trong và rắc 20 g mè trắng lên lớp dầu. Dầu giữ hạt mè bám vào vỏ và giúp bóc bánh không dính lá. Lá đạt khi mè phủ đều một lớp thưa ở chính giữa.
Bước 8
Chia vỏ thành mười bốn phần, ấn mỏng từng phần trong lòng bàn tay thoa dầu, đặt viên nhân vào rồi bọc kín và vỗ thành hình vuông dẹt. Hình vuông dẹt giúp bánh chín đều từ ngoài vào nhân. Bánh đạt khi vỏ dày đều khắp bốn phía và không có chỗ nứt.
Bước 9
Đặt bánh lên lá đã rắc mè, gấp lá thành hình hộp vuông và buộc chặt bằng dây. Gói chặt giúp bánh giữ hình vuông khi hấp và không bị nước lọt vào. Bánh đạt khi gói gọn, ấn nhẹ không thấy lá bị xô lệch.
Bước 10
Xếp bánh vào xửng khi nước sôi mạnh và hấp ở lửa lớn khoảng 50 phút, thêm nước sôi vào nồi nếu cạn. Vỏ nếp dày cần hấp đủ lâu để chín tới tận lớp sát nhân. Bánh chín khi mở thử một chiếc thấy vỏ bóng, trong hơn và ấn vào dẻo đàn hồi.
Bước 11
Gắp bánh ra, treo hoặc xếp đứng trên giá cho nguội và ráo nước khoảng một tiếng. Bánh nguội thì vỏ săn lại, cắt sẽ gọn và không dính dao. Bánh sẵn sàng khi lá khô ráo và vỏ bánh không còn ướt dính khi bóc.
Dụng cụ cần có
- Nồi hấp
- Máy xay sinh tố
- Nồi nhỏ
- Chảo chống dính
- Âu trộn
- Dây buộc
- Cân nhà bếp
Mẹo nhỏ
- Lá gai khô cần được luộc kỹ, xả nhiều lần nước và vắt kiệt trước khi xay để vỏ bánh không có vị chát.
- Truyền thống dùng mỡ phần thái hạt lựu ướp đường qua đêm; nếu có, bạn có thể dùng thay cho mỡ heo để nhân giòn béo hơn.
- Bánh gai càng để một ngày sau khi hấp thì vỏ càng dẻo thơm, vì vậy bạn nên làm trước một ngày nếu dùng để biếu.
Bảo quản
Bánh gai để được khoảng ba ngày ở nhiệt độ phòng thoáng mát. Bạn có thể cất ngăn mát tủ lạnh đến một tuần, khi ăn hấp lại khoảng mười phút cho vỏ mềm dẻo trở lại.
Lỗi thường gặp và cách khắc phục
- Vỏ bánh bị cứng và nứt sau khi nguội.
- Bột quá khô hoặc hấp chưa đủ thời gian. Bạn hãy nhồi thêm chút lá gai sên vào bột và hấp đủ năm mươi phút ở lửa lớn.
- Vỏ quá nhão, bánh bị chảy dẹt khi hấp.
- Lá gai xay còn nhiều nước hoặc sên chưa đủ đặc. Bạn hãy vắt lá thật kiệt trước khi xay và sên đến khi hỗn hợp kéo được sợi.
Công thức được biên soạn dựa trên tỉ lệ phổ biến của món bánh và viết lại hoàn toàn bằng lời của chúng tôi.



