Bánh chưng
Bánh chưng là món bánh vuông gói lá dong không thể thiếu trong mâm cỗ Tết của người miền Bắc. Lớp nếp dẻo thấm màu xanh của lá ôm lấy nhân đậu xanh bùi và thịt ba chỉ béo ngậy, sau nhiều giờ luộc liu riu thì mọi thứ quyện vào nhau thành một khối chắc, thơm mùi lá.
- Độ khó
- Khó
- Chuẩn bị
- 1 giờ 30 phút
- Nấu nướng
- 10 giờ
- Chờ ủ hoặc làm lạnh
- 12 giờ
- Tổng thời gian
- 23 giờ 30 phút
- Cách làm
- Luộc hoặc nấu

Nguyên liệu
Phần gạo nếp
Phần nhân đậu và thịt
Lá gói bánh
Các bước thực hiện
Bước 1
Vo sạch 1.200 g gạo nếp vài lần rồi ngâm ngập trong nước lạnh khoảng tám tiếng hoặc qua đêm. Hạt nếp ngâm đủ lâu sẽ ngậm nước đều, nhờ vậy khi luộc bánh chín tới tận lõi mà không bị sượng. Gạo đạt khi bóp nhẹ một hạt thấy vỡ vụn dễ dàng giữa hai đầu ngón tay.
Bước 2
Ngâm 400 g đậu xanh cà vỏ trong nước ấm khoảng bốn tiếng, sau đó đãi lại cho trôi hết phần vỏ còn sót. Đậu ngâm mềm sẽ nhanh chín và cho nhân mịn, không lợn cợn. Đậu sẵn sàng khi hạt nở to gấp rưỡi và dùng móng tay bấm thấy lún.
Bước 3
Cắt 500 g thịt ba chỉ thành những miếng dài cỡ hai đốt ngón tay, ướp với 30 g hành tím băm, 15 g nước mắm và 3 g tiêu đen trong khoảng hai tiếng. Thịt có cả nạc lẫn mỡ sẽ tan ra khi luộc lâu và giữ cho nhân bánh luôn béo, ẩm. Thịt ướp đạt khi mặt miếng thịt đã ngả màu sẫm và dậy mùi tiêu.
Bước 4
Để ráo đậu, trộn với 6 g muối rồi hấp khoảng hai mươi lăm phút cho chín mềm, sau đó tán nhuyễn và nắm thành những nắm tròn dẹt vừa lòng bàn tay. Hấp chín trước giúp phần nhân đặc lại và không làm nhão lớp nếp xung quanh. Đậu đạt khi bóp nhẹ là nát, nắm lại thành khối mà không bị rời ra.
Bước 5
Rửa từng tấm 250 g lá dong cho sạch cả hai mặt, lau khô rồi dùng dao lạng bớt phần sống lá dày ở mặt sau. Sống lá mỏng đi thì lá mềm, dễ gấp vuông góc mà không bị rách khi gói. Lá sẵn sàng khi gập đôi thấy dẻo, không còn nghe tiếng gãy giòn.
Bước 6
Vớt gạo ra rổ cho ráo hẳn nước trong khoảng ba mươi phút, sau đó rắc 8 g muối vào và đảo đều bằng tay. Muối giúp hạt nếp đậm đà, cân bằng với vị béo của nhân thịt. Gạo đạt khi khô mặt, rời từng hạt và nếm thử thấy hơi mặn nhẹ.
Bước 7
Lót hai lớp lá vào khuôn vuông, cho một lớp nếp, đặt một nắm đậu, xếp thịt lên, phủ thêm một nắm đậu và lấp nếp kín lên trên, sau đó gấp lá lại và buộc chặt bằng dây theo hình chữ thập. Gói chặt tay giúp bánh giữ được góc cạnh và hạt nếp không bị nước luộc làm nhão. Bánh gói đạt khi các cạnh vuông vức và ấn tay vào thấy chắc, không có chỗ lỏng lẻo.
Bước 8
Xếp bánh vào nồi lớn, đổ nước ngập hẳn mặt bánh và luộc liên tục trong khoảng mười tiếng ở lửa vừa, thỉnh thoảng châm thêm nước sôi để bánh luôn chìm. Thời gian luộc dài là thứ biến hạt nếp thành khối dẻo quánh và làm lá dong nhả màu xanh vào bánh. Bánh chín khi vỏ lá chuyển màu vàng xanh và mở thử một góc thấy nếp trong, dẻo đều.
Bước 9
Vớt bánh ra, rửa nhanh qua nước lạnh rồi xếp lên mặt phẳng, đặt một tấm thớt và vật nặng lên trên để nén khoảng tám tiếng. Nén giúp ép bớt nước thừa và làm bánh chắc, cắt ra không bị vỡ. Bánh đạt khi đã nguội hẳn, mặt bánh phẳng và nhấc lên thấy chắc tay.
Dụng cụ cần có
- Chảo sâu lòng
- Khuôn tạo hình
- Dây buộc
- Âu trộn
- Rây bột
- Cân nhà bếp
- Nồi hấp
Mẹo nhỏ
- Nếu không có khuôn, bạn có thể gói bằng tay bằng cách gấp lá thành hình hộp vuông trước, chỉ cần khéo léo một chút là bánh vẫn đẹp.
- Châm nước sôi thay vì nước lạnh khi luộc, vì nước lạnh làm nồi hạ nhiệt đột ngột và khiến bánh dễ bị lại gạo.
- Muốn bánh có màu xanh đậm hơn, bạn có thể lót thêm một lớp lá riềng hoặc giã một ít lá dong lấy nước trộn vào gạo trước khi gói.
Bảo quản
Bánh chưng để ở nơi thoáng mát giữ được khoảng bốn đến năm ngày vào mùa đông. Khi trời ấm, bạn nên bọc kín và cất ngăn mát tủ lạnh, ăn trong vòng mười ngày; trước khi ăn có thể hấp lại hoặc rán miếng bánh cho giòn mặt.
Lỗi thường gặp và cách khắc phục
- Bánh bị lại gạo, hạt nếp cứng và rời nhau.
- Gạo chưa ngâm đủ lâu hoặc nồi bị cạn nước khiến bánh nổi lên mặt. Lần sau bạn hãy ngâm gạo qua đêm và luôn giữ nước ngập bánh bằng cách châm nước sôi thường xuyên.
- Bánh bị nhão và vỡ khi cắt.
- Bánh gói quá lỏng tay nên nước luộc thấm vào trong. Bạn hãy buộc dây thật chặt và nhớ nén bánh đủ lâu sau khi luộc để ép bớt nước.
Công thức được biên soạn dựa trên tỉ lệ phổ biến của món bánh và viết lại hoàn toàn bằng lời của chúng tôi.



